opłata administracyjna

OPŁATA ADMINISTRACYJNA

pełna charakterystyka opłaty, stawki opłaty, katalog zwolnień przedmiotowych
ujednolicony tekst ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (pdf) - Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.
opłata administracyjna w Polsce
opłata administracyjna na przykładzie gminy Wrocław - uchwała NR XXXVII/510/97 zm. XXVIII/907/00
wyjaśnienia Ministerstwa Finansów w sprawie podatków i opłat lokalnych

Pełna charakterystyka administracyjnej

Czynności urzędowe wykonywane przez organa administracji publicznej stanowią klasyczny przykład podstawy do nałożenia opłaty. W polskim systemie danin publicznych podstawa ta wykorzystywana jest głównie w opłacie skarbowej i uzupełniającej wobec niej opłacie administracyjnej - art. 18 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Opłata administracyjna w całości stanowi dochód własny gmin. Zobowiązanie z jej tytułu powstaje bez udziału organu podatkowego, w drodze wystąpienia okoliczności faktycznych, z zaistnieniem których przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania.

Przedmiotem opłaty miejscowej są za czynności urzędowe wykonywane przez organy gminy, wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Chociaż przedmiot opłaty administracyjnej określony jest dosyć lakonicznie to łatwiej wskazać czynności, które nie są objęte opłatą niż jej dotyczą.

Nie będą np. mogły podlegać opłacie administracyjnej czynności placówek służby zdrowia polegające na rejestracji pacjentów, gdyż czynności te nie są czynnościami urzędowymi, ani też nie są one wykonywane przez podległe radzie gminy organy. Nie można również uznać za czynności urzędowe, od których może być ustalona przez radę gminy opłata administracyjna, czynności podejmowanych przez organy gminy w sporach między członkami wspólnoty samorządowej , z wyjątkiem wypadków określonych w k.p.a. (art. 13).Do czynności takich nie można też zaliczyć przesłuchania świadków ani komisyjnego oszacowania szkody. Przesłuchania świadków oraz szacowania szkód dokonują organy w ramach prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego przy załatwianiu indywidualnych spraw i stanowią jedynie przeprowadzenie dowodów, które nie kończy postępowania. O przyznaniu stronie określonego uprawnienia, zwolnienia lub ulgi rozstrzyga dopiero organ w formie decyzji administracyjnej. Również ewentualne inne wydatki związane z czynnościami procesowymi (jak np. oględziny, opinia biegłego) stanowią koszty postępowania w sprawie. których wysokość ustala organ wydający decyzję. Brak jest zatem podstaw do ustalania w takich sytuacjach opłat administracyjnych. Sporządzenie testamentu allograficznego, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poświadczone kopie ww. dokumentów, sporządzenie odpisu dokumentu, rejestracja pojazdów, wpis do ewidencji gospodarczej to najczęstsze przykłady czynności objętych opłatą administracyjną.

Wyłączenie z opłaty dotyczy wszelkich czynności objętych przepisami o opłacie skarbowej, także zwolnionych z opłaty. Wprowadzenie przez rady gmin opłaty administracyjnej od takich czynności urzędowych niszczyłoby praktycznie ulgi i zwolnienia od opłaty skarbowej, przewidziane w przepisach ustawowych.

Podmiotami obowiązanymi do zapłaty opłaty skarbowej są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej.

Podstawa wymiarowa w opłacie administracyjnej nie jest jasno określona - charakter opłaty nakazuje wiązać podstawę z kosztem świadczeń publicznych - stopniem pracochłonności czynności urzędowych.

Stawki opłaty administracyjnej w praktyce są bardzo zróżnicowane. Jest to wynikiem określenia w ustawie jedynie ich maksymalnej wysokości, która aktualnie nie może przekroczyć 193,31 zł. Natomiast konkretne stawki muszą być określane przez rady gmin w stosownej uchwale.

Ustawowa stawka opłaty administracyjnej podlega corocznie podwyższeniu w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszych trzech kwartałów roku, w którym stawki ulegają podwyższeniu, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Podwyższenia dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze obwieszczenia w "Monitorze Polskim" (Dz. U. z 2003 r. Nr 51, poz. 804).

Stawki opłaty administracyjnej:

Limit ustawowy wynikające z art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych	Stawki uchwalone przez Radę Miasta Wrocławia XXXVII/510/97 RM Wrocławia, zm. XXVIII/907/00
192,15 zł od jednej czynności administracyjnej	wpis do ewidencji działalności gospodarczej	100 zł
	zmiana wpisu do ewidencji działalności gospodarczej	50 zł
	sporządzenie testamentu allograficznego w obecności Prezydenta Wrocławia lub osoby upoważnionej	50 zł
	uzgodnienie dokumentacji technicznej (projektowej) w zakresie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, z wyjątkiem urządzeń infrastruktury technicznej realizowanej na potrzeby budownictwa mieszkaniowego	45 zł
	zawarcie umowy o opiekę w zamian za nabycie uprawnień do domu lub lokalu	30 zł
	sporządzenie wypisu lub wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - od każdej strony formatu A - 4 (max. za cały wypis) lub wyrys)	20 zł (100 zł)
	wydanie pozwolenia na zarurowanie rowów	10 zł
	wydawanie zaświadczeń, poświadczeń, upoważnień dotyczących usytuowania ruchomego punktu sprzedaży, kiermaszu, imprezy
	wyrażenie zgody na umieszczenie tablicy i urządzenia reklamowego na nieruchomości stanowiącej własność gminy oraz wyrażenie zgody na prowadzenie akcji promocyjno - reklamowej
	wydawanie poświadczonych kopii dokumentów - od każdej strony	0,50 zł

W przypadku nieuchwalenia stawek opłat lokalnych stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy.

Katalog zwolnień ustawowych

Rada gminy może wprowadzić w drodze uchwały inne - nie przewidziane ustawą - zwolnienia przedmiotowe i tylko przedmiotowe. Paragraf 2 uchwały RM Wrocławia Nr XXXVII/510/97 wprowadzający zwolnienia o charakterze podmiotowym - zdaniem autora - jest niezgodny z prawem.

zwolnienia ustawowe	dodatkowe zwolnienia wynikające z przepisów art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - UCHWAŁA Nr XXXVII/510/97 RM Wrocławia, zm. XXVIII/907/00
brak zwolnień	jednostki organizacyjne Gminy Wrocław
brak zwolnień	jednostki pomocnicze Gminy Wrocław

Terminy i sposoby płatności opłaty administracyjnej

Zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek (w ustawowych granicach) opłaty administracyjnej, określa w uchwale rada gminy. Również rada może zarządzić pobór opłaty w drodze inkasa oraz określić inkasentów (osoby fizyczne, prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej) i wysokość wynagrodzenia za inkaso.

Wpłaty opłaty administracyjnej można dokonać gotówkowo lub bezgotówkowo: w kasie urzędu gminnego, na konto urzędu gminnego, w kancelarii lub sekretariacie wydziału właściwego dla dokonania czynności, za którą opłata jest pobierana.

Organem podatkowym właściwym w sprawach wszystkich podatków i opłat lokalnych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Opłata miejscowa jako dochód gmin w Polsce

Brak danych zagregowanych dla wszystkich gmin. Informacja o opłacie administracyjnej nie występuje w bezpłatnych zbiorach danych statystycznych.

Uzupełniający względem opłaty skarbowej charakter opłaty administracyjnej jest bezpośrednim powodem niewielkich, rzędu ułamka promila, wpływów z tego tytułu do budżetów gmin w Polce. Co ciekawe, na Dolnym Śląsku można zaobserwować pewną prawidłowość: im mniejsza jednostka samorządowa tym kwota opłaty administracyjnej coraz większa! We Wrocławiu wpływy z opłaty administracyjnej wynoszą 0 zł; w Jeleniej Górze - 10 000 zł; w Szklarskiej Porębie - 15 000 zł.

Opłata administracyjna w systemie dochodów gminy Wrocław

Z punktu widzenia dochodów budżetu miasta opłata administracyjna nie istnieje. Co więcej, wpływy z jej tytułu potrafią w jednym roku stanowić ponad milion zł aby w kolejnych latach spaść do zera. Jest to tym dziwniejsze, że wykazywane są pozycje dostarczające dochody o zbliżonym charakterze, lecz znacznie mniej wydajne - przynajmniej w planach budżetowych na 2001 r. Istnieją dwa wytłumaczenia takiego stanu rzeczy: pierwsze, że istotnie wpływy wynoszą zero i żaden obywatel tego miasta nie jest zainteresowany wypisami i wyrysami, nikt nie dokonał wpisu do ewidencji gospodarczej, nie zarejestrował pojazdu. Zgodnie z druga teorią, budżet miasta jest prezentowany w sposób niezgodny z wymogami klasyfikacji budżetowej, przy czym nie zwrócił na to uwagi ani audyt wewnętrzny, ani wojewoda, ani RIO zatwierdzające budżet. Nadmieńmy, że gros czynności objętych opłata administracyjną wykonywanych jest przez Departament Architektury i Rozwoju oraz Pion Obsługi i Administracji.

Wrocław + powiat	plan 2004		plan 2003		plan 2002		plan 2001		plan 2000
dochody ogółem (w tym):	1 732 097 909,6	(100%)	1 511 679 552	100%	1 456 496 237	100%	1 559 022 879	100%	1 466 169 946	100%
dochody własne (w tym)	1 309 998 851,6	75,63%	689 308 704	45,60%	662 637 926	45,49%	711 980 980	45,67%	617 103 192	42,1%
z opłat (gmina + powiat)	24 840 000 + 11 000 000	1,43 + 0,64 = 2,07%	23 240 000	1,54%	25 147 656	1,73%	7 659 000	0,49%	53 205 398	3,63%
opłata administracyjna	?	?	?	?	?	?	1 150 000	0,074%	?	?

Ze względu na brak danych dotyczących budżetu Wrocławia prezentujemy dane dla budżetu miasta porównywalnej wielkości - Poznania.

Poznań	plan 2004		plan 2003		plan 2002		wykonanie 2001		wykonanie 2000
dochody ogółem (w tym):	1 472 430 541	100%	1 309 694 118	100%	1 369 533 955	100%	1 294 215 117	100%	1 145 424 869	100%
dochody własne (w tym)			1 019 821 188	0,78%	989 953 447	0,72%	923 933 079	0,71%	803 630 954	0,70%
z opłat ( w tym)			25 887 000	0,02%	30 287 000	0,02%	28 524 971	0,02%	70 144 449	0,06%
opłata administracyjna	1 000		1 000	0,0000008%	1 000	0,0000007%	18 708		3 022	0,0000026%

źródło: Uchwały RM Wrocławia i Poznania.

W skierowanym do prezesa dolnośląskiej RIO piśmie RO Huby zwróciła się o pomoc w wyjaśnieniu zasadności stosowania zwolnienia z opłaty administracyjnej dla jednostek organizacyjnych i pomocniczych Gminy Wrocław, wynikającej z §2 uchwały RM Wrocławia Nr XXXVII/510/97 w sprawie opłat administracyjnych za niektóre czynności urzędowe, nie objęte przepisami o opłacie skarbowej (są to np. wypisy i wyrysy z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sporządzenie odpisu dokumentu, rejestracja pojazdów itp.),

Przywołany przepis brzmi następująco: "§ 2. Od obowiązku wnoszenia opłat administracyjnych zwalnia się jednostki organizacyjne i pomocnicze Gminy Wrocław".

W uzasadnieniu RO Huby podnosiła, że „Przepis ten wydaje się stać w sprzeczności a normą zawartą w art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 – która to norma zezwala na stosowanie w przypadku opłat lokalnych przez Rady Gmin zwolnień o charakterze przedmiotowym”.

W odpowiedzi RIO przytoczyła następujące argumenty:

"W chwili podejmowania przedmiotowej uchwały art. 19 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. w sprawie podatków i opłat lokalnych obowiązywał w następującym brzmieniu: "Rada gminy może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia od opłat lokalnych ". Jak wynika z gramatycznej wykładni powyższego przepisu ustawodawca nie ograniczał upoważnienia do wprowadzenia zwolnień w zakresie opłaty administracyjnej od kryteriów podmiotowych, czy przedmiotowych; miały to być inne zwolnienia niż wynikające z ustawy. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż przepis prawa miejscowego nie mógł budzić żadnych wątpliwości co do jego zgodności z prawem.

Poddając go weryfikacji w związku z znowelizowanym przepisem art 19 pkt. 3 ustawy który daje w obecnej chwili jedynie możliwość wprowadzenia przez radę gminy zwolnień o charakterze przedmiotowym - należy stwierdzić, iż jego redakcyjne ujęcie odsyła do pojęcia jednostek organizacyjnych i pomocniczych Gminy Wrocław. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż nie jest to klasyczne zwolnienie o charakterze podmiotowym. Zwolnienie podmiotowe to takie, które wymienia podmioty lub podmiot indywidualizując jego nazwę (nosi on wówczas charakter decyzji administracyjnej - podatkowej, regulowanej przepisami ustawy „Ordynacja podatkowa" i zastrzeżonej do kompetencji organu podatkowego jakim jest Prezydent).

W związku z powyższym należy stwierdzić, iż przepis § 2 uchwały Rady Miasta Wrocławia nie może być zaliczony do zwolnień o charakterze podmiotowym, ponieważ nie wymienia on zwolnień konkretnych jednostek organizacyjnych, lecz odwołuje się do szerokiej kategorii jednostek organizacyjnych i pomocniczych."

W związku z powyższym nasuwają się pytania: czy przytoczona definicja zwolnienia podmiotowego, oparta o zindywidualizowaną nazwę, a nie kategorię podmiotów, jest poprawna?

Czy przywołane jednostki pomocnicze i jednostki organizacyjne mogą być traktowane jako ”szeroka kategoria podmiotów” biorąc pod uwagę fakt, że są to przepisy prawa miejscowego, odnoszące się do konkretnej grupy jednostek podległych organizacyjnie gminie? Czy można posługiwać się w tym przypadku rozumowaniem zawężającym definicję tego, co podmiotowe….?

Home